Za Kratą

Kategoria: Jaskinie Wyżyny
Utworzono: środa, 08, luty 2017
Marek
Nazwa
 
Długość [m]  
Deniwelacja [m]  
Lokalizacja  
Stopień trudności  

Jaskinie Wyżyny według deniwelacji

Kategoria: Jaskinie Wyżyny
Utworzono: poniedziałek, 16, styczeń 2017
Marek
Lp. Nazwa jaskini Deniwelacja [m] Długość [m]
1  Studnisko 74 284
2  Szeroki Awen 59 270
3  Rysia 49,5 510
4  Piętrowa Szczelina 45 400
5  Twarda 44 210
6  Józefa 43 402
7  Błotna 42 140
8  Spełnionych Marzeń 41,5 200
9  Chebziowa ~40 ~150
10  Zawał 40 143
11  Januszkowa Szczelina 39 50
12  Ciasny Awen 37 150
13  Na Świniuszce 37 124
14  Studnia Szpatowców 36,5 58
15  Na Dudniku 36 170
16  Między Sosnami 36 140
17  Wielka Szczelina 36 120
18  Urwista 36 109
19  Koralowa 35,5 375
20  Trzydziestka ~35 ~120
21  Wiercica 31 210
22  Jama Ani 30,5 158
23  Nibyniska 30 90
24  Wierna 30 1027
25  Racławicka 26 168
26  Niedźwiedzia Górna 25 635
27  Wierzchowska Górna 25 975
28  Pod Bukami 25 ~300
29  Pod Okapem 25 60
30  Ryzyka ~25 ~80
31  Trójniak ~25 ~50
32  Pod Sokolą Górą (Pochyła) 24,5 70
33  Dziura w Dąbrowie 24 165
34  Olsztyńska - Wszystkich Świętych 24 249
35  Nietoperzowa 23 326
36  Mąciwody 23 195
37  Szeptunów (Szmaragdowa) 23 218
38  Studnia w Tankowcu 23 23
39  W Leju (Z Garnuszkiem) 23 53
40  Ciesenć  22,5 245
41  Bojowa 22 82
42  W Straszykowej Górze 21,5 150
43  Księdza Borka  21 90
44  Sucha 21 55
45  Mysia 20,5 80
46  Jeżyków ~20 ~100
47  Kamiennego Gradu 20 50
48  Kucharowa ~20 ~50
49  Rozpadlina w Cisowniku ~20 ~80

Uwagi: Zestawienie obejmuje jaskinie Wyżyny Krakowsko - Wieluńskiej powyżej 20 metrów deniwelacji. Dane pochodzą z najaktualniejszych dostępnych źródeł. W zestawieniu ujęto też obiekty niezinwentaryzowane, o szacowanych parametrach. Wszelkie błędy i sugestie proszę zgłaszać na Forum.


Zestawienie na dzień 17.04.2017 r.

Ostatnie zmiany: Dodanie jaskini na Dudniku i Trójniak.

Kategoria: Jaskinie Wyżyny
Stalagmitowa
plan
Długość [m] 110
Deniwelacja [m] 15,2 (-15,2; 0)
Lokalizacja Bobrowniki (Gmina Działoszyn), Góra Zelce (Rezerwat przyrody "Węże")
Stopień trudności Jaskinia w studni wstępnej posiada 9 metrową metalową drabinę, schodząc nią należy zachować ostrożność.

 

Opis dojścia

Do jaskini dochodzimy idąc od osady Węże w kierunku północnym. Droga asfaltowa kończy się przy zabudowaniach osady, dalej prowadzi droga gruntowa. Po przejściu (od Wężów) około 300 m z prawej dołącza niebieski szlak turystyczny, idziemy jeszcze kilkadziesiąt metrów drogą, po czym skręcamy tak, jak prowadzi szlak, na drogę biegnącą w lewo (na zachód) i dalej idziemy za znakowaną ścieżką, przez łąkę, potem lasem, podchodzimy na wzniesienie Zelców, mijamy symboliczną kapliczkę i dochodzimy do drogi już na wierzchowinie. Szlak skręca w lewo, my kierujemy się na prawo i dochodzimy do niezalesionej wierzchowiny Góry Zelce z widocznym budyneczkiem w którym znajduje się wejście do jaskini Stalagmitowej.

 

Opis jaskini

Naturalny otwór jaskini to 9 metrowa studnia, która jest w górnej części obetonowana i ma wymiary 2,5x3 m. Nad nią zbudowano mały budynek z drewnianym dachem i kamiennymi ścianami z bloczków wapiennych.

Góra studni jest przykryta drewnianym pomostem z klapą, pod którą znajduje się metalowa drabina z osłoną, mająca 9 m wysokości. Studnia sprowadza do Komory Wejściowej, skąd odchodzi system korytarzy i komór rozwiniętych na szczelinach NNW-SSE i NW-SE. W kierunku SE odchodzi 15 m długości korytarz Południowy o szerokości do 1 m z dwoma ciasnymi kominkami wznoszącymi się do 4 m nad dno korytarza. W nim znajdują się pozostałości po niezwykle bogatej szacie naciekowej w postaci masywnych polew naciekowych z żebrami, guzami, grzybkami naciekowymi i niewielkich stalaktytów.

Z Komory Wejściowej odchodzi ku NE ciąg 20 metrowej długości, na który składa się Sala pod Okapem, Wielka Komora i Korytarz Wschodni zakończony Syfonem Ilastym. Pierwotny charakter korytarza zmieniony jest tutaj przez eksploatację kalcytu. Początkowo znajdowała się tutaj duża ilość nacieków, głownie stalagmitów, stalaktytów i polew. Zachowały się niewielkie, przyrastające obecnie stalaktyty makaronowe i żyły o grubości do 30 cm z czystego kalcytu krystalicznego w fudze międzyławicowej pod ścianami. Miejscami pod ścianami leżą pryzmy bloczków wapiennych, gruz wapienny, hałdy gruzu, większe płyty, bloki i zbutwiałe stemple.

Z Komory Wejściowej w kierunku NNW prowadzi 9 metrowy Korytarz Północny, łączący się pod koniec z Wielką Komorą, a na jego końcu odchodzą w lewo niskie, ciasne korytarze - wyrobiska po eksploatacji kalcytu i wapienia. W odległości 4 m na E od Sali Wstępnej pod ścianą 0,5 m prożek sprowadza do ciągu Korytarza Naciekowego o długości około 30 m. Początkowo jest to 8 metrowy korytarz, biegnący na SE, o wysokości 0,5 m i szerokości 2 m, z żyłą kalcytu naciekowego o grubości 30 cm biegnącą wzdłuż ścian. Przechodzi on w salę o wymiarach 9x4 m i wysokości 1 metra, łączącą się z Korytarzem Południowym, a ku E 3 metrowy korytarz dochodzi do 9 metrowego, niskiego korytarza o przebiegu N-S. Dno Korytarza Naciekowego pokrywa brązowe, ilaste namulisko.

Jaskinia ma genezę krasową, wewnątrz na ścianach zachowały się liczne formy erozyjne jak: kotły wirowe, rury, drobne kanały i kawerny. Powstała na rozmytej fudze międzyławicowej pomiędzy wapieniami skalistymi (w spągu) a ławicowymi wapieniami zawodziańskimi górnej jury (środkowy oksford), rozciętymi pionowymi szczelinami o kierunkach NNW-SSE i NE-SW.

Szata naciekowa po odkryciu w 1949 roku jaskini, była niezwykle bogata. Jak opisuje K. Kowalski (1951) Nacieki tworzyły się tu w postaci stalaktytów i stalagmitów tak gęsto, że pomiędzy nimi pozostały tylko nieznaczne przestrzenie wolne. Większość nacieków uległa zniszczeniu przez „szpaciarzy” eksploatujących je jako „śklany” kamień (surowiec dla hutnictwa szkła). Nacieki zachowały się w Korytarzu Południowym i są to polewy naciekowe z żebrami naciekowymi, pokrywające duże fragmenty ścian oraz niewielkie stalaktyty. W Wielkiej Komorze w nyży na końcu, widoczne są resztki bogatej szaty naciekowej, a na stropie występuje duża ilość niewielkich, kilkucentymetrowej długości stalaktytów makaronowych, stale przyrastających. W ścianach w Komorze Wielkiej i Korytarzu Kalcytowym znajdują się żyły czystego, grubokrystalicznego kalcytu naciekowego do 30 cm grubości. Nacieki są różnowiekowe, wielu generacji.

W jaskini występują osady klastyczne. W Sali Wejściowej i częściowo Wielkiej Komorze stanowią je hałda, będąca pozostałością po eksploatacji kalcytu, gruz skalny oraz większe bloki i płyty wapienne; w Korytarzu Południowym, Kalcytowym i na końcu Korytarza Wschodniego stanowią je brązowe i czerwone namuliska, wypełniające miejscami znaczną część przekroju korytarzy.

Jaskinia jest wilgotna, na stalaktytach widoczne są krople wody. Wewnątrz temperatura jest stała, około +8°C, wyczuwalny jest przewiew powietrza. Światło nie sięga po za otwór.

Flora nie występuje. W jaskini przebywają nietoperze.

 

Historia eksploracji

Jaskinia została odkryta w 1949 roku podczas eksploatacji kalcytu, którego intensywne wydobycie na Górze Zelce obejmowało lata 50 XX wieku. W konsekwencji tego, została zniszczona prawie całkowicie szata naciekowa jaskini. Pozostała otwarta studnia z bardzo stromym zejściem na dno, prowadzącym rozpadliną o przebiegu SW. Stan taki trwał do lat 80. XX wieku, kiedy to obudowano studnię wejściową nadając jej aktualny wygląd, a otwór zabezpieczono drewnianą podłogą. Wybudowano kamienny domek z drewnianym zadaszeniem. W studni wejściowej osadzono metalową drabinę. Stan tych zabezpieczeń pogarsza się, we wrześniu 2008 stwierdzono, że niektóre deski w podeście zaczynały butwieć.

 

Bibliografia

Państwowy Instytut Geologiczny - Portal "Jaskinie Polski"

 

Autorzy opracowania na stronie PIG

Mariusz Szelerewicz, Andrzej Górny

Zawał menu

Kategoria: Jaskinie Wyżyny
Utworzono: poniedziałek, 16, styczeń 2017
Marek

test test test

Kategoria: Jaskinie Wyżyny
Niespodzianka
plan, przekrój
Długość [m] 97
Deniwelacja [m] 12,9 (-12,9; 0)
Lokalizacja Bobrowniki (Gmina Działoszyn), Góra Zelce (Rezerwat przyrody "Węże")
Stopień trudności Jaskinia o rozwinięciu poziomym. Podczas zwiedzania jaskini należy zachować ostrożność przy pokonywaniu 6 metrowej długości pochylni z dwumetrowym progiem skalnym w jej połowie.

 

Opis dojścia

Do jaskini dochodzimy idąc od osady Węże w kierunku północnym. Droga asfaltowa kończy się przy zabudowaniach osady, dalej prowadzi droga gruntowa. Po przejściu (od Wężów) około 300 m z prawej dołącza niebieski szlak turystyczny, idziemy jeszcze kilkadziesiąt metrów drogą, po czym skręcamy tak, jak prowadzi szlak, na drogę biegnącą w lewo (na zachód) i dalej idziemy za znakowaną ścieżką, przez łąkę, potem lasem, podchodzimy na wzniesienie Zelców, mijamy symboliczną kapliczkę i dochodzimy do drogi już na wierzchowinie. Skręcamy w lewo (jak szlak turystyczny), idziemy dalej ścieżką, która przechodzi nieopodal kamiennej budowli, jednej z pozostałości zagospodarowania turystycznego z lat 80. W tym miejscu opuszczamy ścieżkę i kierujemy się na zachód. Ok. 30 m od kamiennej budowli znajduje się wyrobisko z otworem Jaskini Niespodzianka.

 

Opis jaskini

Otwór znajduje się na dnie sztucznego wyrobiska pod 5 metrową ścianą skalną, zbocza i dno są strome, niestabilne. Ilasto-piaszczysty materiał z gruzem wapiennym często zbiera się w otworze, utrudniając wejście do jaskini. Otwór ma 2 m szerokości i 1 m wysokości. W dnie zamocowana jest belka, za nią biegnie metrowej szerokości korytarz o dnie stromo opadającym, po 2 metrach występuje próg skalny o wysokości 1 m. Dalej dno korytarza o wysokości do 0,6 m lekko opada na odcinku 7 metrów, aż do znacznego zwężenia, gdzie ma szerokość 0,5 m przy wysokości 0,3 m. Za nim korytarz początkowo prowadzący na NE skręca ku NNE i ma szerokość do 2 metrów, płaski strop na wysokości 1 metra, a na ścianach bocznych na odcinku 13 metrów, miejscami są zbudowane kaszty z głazów wapiennych. Dalej korytarz stopniowo się rozszerza, osiąga maksymalnie 3 metry, skręca ku N, a w spągu występuje wcięta rynna denna.

Po 8 metrach korytarz przechodzi w 6,5 metrowej długości, stromą pochylnię (Wielka Szczelina), która sprowadza na dno jaskini położone na głębokości 12,9 m. W połowie pochylni znajduje się 2 metrowy próg skalny. Strop korytarza nad dnem znajduje się na wysokości 8,2 m. Stąd korytarz z prożkami wznosi się stromo w górę i skręca ku NW. W dnie na odcinku 6 m występuje wcięta, meandrująca rynna denna, dalej dno pokrywa gruz i duże bloki wapienne, a szerokość korytarza dochodzi do 4 m. Dalszy ciąg jaskini zablokowany jest dużymi głazami, między którymi w paru miejscach można przejść jeszcze kilka metrów. Wyczuwalny tutaj jest silny przewiew powietrza (Szczeliny Świeżego Powietrza). Osiągamy tutaj poziom -1 m względem otworu.

Jaskinia o genezie krasowej powstała w wapieniach skalistych górnej jury (środkowy oksford) w warunkach freatycznych i wadycznych. Na ścianach występują liczne formy erozyjne jak zagłębienia wirowe, kotły wirowe, rury i dobrze zachowana rynna denna o meandrującym przebiegu.

Szata naciekowa, niegdyś bardzo bogata, została mocno zniszczona przez eksploatację kalcytu. W korytarzu głównym na ścianach spotyka się niewielkie stalaktyty oraz masywne polewy z żebrami naciekowymi i niewielkimi kolumnami z grubokrystalicznego kalcytu. Miejscami na ścianach i głazach występują grzybki naciekowe. Występujące w jaskini żyły kalcytu białego i przezroczystego mają widoczną barwną (brązową i czerwoną) laminację. W 32 metrowym, niedostępnym obecnie korytarzu (Korytarz z Draperiami) szata naciekowa jest bogata, mało zniszczona, występują tutaj stalaktyty w formie „makaronów”, draperie, zasłony i polewy naciekowe.

Namulisko w jaskini występuje miejscami, jest ilasto-piaszczyste, brunatne. W okolicy otworu na dnie znajduje się hałda, w której widoczne są liczne fragmenty zniszczonych nacieków i kryształki kalcytu. Na dnie korytarzy miejscami występuje gruz i większe bloki wapienne.

Jaskinia jest wewnątrz wilgotna, na całej długości wyczuwa się przepływ powietrza, szczególnie intensywny w zawalisku na końcu jaskini. Światło sięga w najbliższe sąsiedztwo otworu. 

W otoczeniu otworu na ścianach skalnych bogata roślinność, w otworze mchy i porosty, w zasięgu światła na ścianach glony.

Wewnątrz występują pajęczaki i komary. W jaskini obserwowano nietoperze: nocka Myotis myotis, gacka brunatnego Plecotus auritus i nocka Bechsteina Myotis bechsteinii (Harmata 1993).

 

Historia eksploracji

Jaskinia odsłonięta była przez poszukiwaczy „szpatu”, którego eksploatację prowadzono w niej do lat 60 XX wieku. Otwór ponownie odsłonięty został przez B. Wołoszyna w 1963 r. Zinwentaryzowana została przez A. Szynkiewicza w 1971 roku. Otwór ponownie uległ zasypaniu i jaskinia pozostawała niedostępna w latach 1983-95. W 1996 r. otwór ponownie odkopano, a wejście zabezpieczono szalunkiem przed osuwaniem się ziemi. Zasypano wtedy wejście do Korytarza z Draperiami.

 

Bibliografia

Państwowy Instytut Geologiczny - Portal "Jaskinie Polski"

 

Autorzy opracowania na stronie PIG

Mariusz Szelerewicz, Andrzej Górny